Dit is een speciale uitgave in de Hollandse Waterlinie Erfgoedreeks. Fort Blauwkapel is namelijk uniek binnen de Hollandse waterlinie. Het is het enige fort waarin een dorpje binnen de wallen is opgenomen. Wie het fort bezoekt, bezoekt ook het dorp en komt in aanraking met ander erfgoed dat versmolten is met het militaire erfgoed. Het is om deze reden dat er eerst uitgebreid aandacht besteed wordt aan de historie van het dorp. Dit gebeurt aan de hand van de gebouwen - bestaand en verdwenen - die binnen de omwalling staan. Fort Blauwkapel werd in de jaren 1818-1821 aangelegd en was onderdeel van de eerste fortenkring rond Utrecht. Het verdedigingswerk ten noorden van Utrecht lag op een kruispunt van wegen: de weg Utrecht-Hilversum en de weg Maarssen-De Bilt. Na de aanleg van de Centraalspoorweg en Oosterspoorweg die pal langs het fort liepen, moesten ook deze accessen verdedigd worden. Aanvankelijk lag het fort binnen de gemeente Maartensdijk, maar bij een grenswijziging in 1954 werd het Utrechts grondgebied. De gemeente Utrecht werd later ook eigenaar van het fort. De gemeente heeft het fort herontwikkeld met behoud van het dorpse karakter, waardoor het opgesloten dorpje nog steeds een oase van rust is. Buiten de omwalling is het fort ?belegerd? door de hectiek van de moderne wereld: snelwegen, spoorlijnen en hoogbouw.